سوألات رایج شما


بیماران گرامی:

در این بخش از سایت مرکز جرجانی صفحه ای برای پاسخگویی به سوألات رایج شما حین درمان تعبیه شده است.در ابتدای صفحه لیستی از سوألات رایج دیده می شود که شما عزیزان با کلیک کردن روی هر کدام از آنها می توانید پاسخ مورد نظر خود را دریافت نمایید.

ضمناْ با کلیک کردن روی گزینه «سوأل من» از طریق ایمیل خود می توانید سوألی غیر موارد ‌ذکر شده را در صورتی که برایتان پیش آمده برای ما ارسال کنید و ما در اسرع وقت جواب آن را روی سایت و در همین صفحه قرار خواهیم داد.

امیدواریم مطالعه این سوألات رایج و جواب های داده شده بتواند راهگشای برخی از مشکلات حین درمان برای شما بیماران عزیز باشد.

سوأل من

۱- برای کاهش تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی چه اقداماتی می توانم انجام دهم؟

۲- برای کاهش التهاب و زخم دهان ناشی از درمان چه اقداماتی مؤثر است؟

۳- در صورت بروز اسهال حین درمان چه اقداماتی باید انجام دهم؟

۴- آیا بروز تب حین شیمی درمانی می تواند خطرناک باشد؟

۵- در صورت بروز تب در این شرایط چه اقدامی لازم است انجام دهم؟

۶- آیا شیمی درمانی در همه افراد باعث ریزش مو می شود؟

۷- آیا اگر شیمی درمانی باعث بروز تهوع و یا استفراغ در من نشود یعنی مؤثر نبوده است؟

۸- آیا بروز خستگی و ضعف می تواند ناشی از شیمی درمانی باشد؟

۹- برای غلبه بر بی اشتهایی و جلوگیری از کاهش وزن چه اقداماتی می توانم انجام دهم؟

۱۰- برای کنترل و جلوگیری از عفونت حین شیمی درمانی چه کارهایی لازم است؟

۱۱- آیا رادیوتراپی می تواند باعث تهوع شود؟

۱۲- آیا بیماری که در حال انجام رادیوتراپی روزانه است خطری برای دیگران دارد؟

۱۳- آیا بیماری که در حال انجام شیمی درمانی است خطری برای دیگران دارد؟

۱- برای کاهش تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی چه اقداماتی می توانم انجام دهم؟

ممکن است در ساعات بعد از شیمی درمانی و یا ۱۰- ۵ روز پس از آن در شما تهوع و  استفراغ ایجاد گردد.

معمولاْ در هر جلسه شیمی درمانی قبل از تزریق داروهای اصلی داروی مناسب ضد تهوع برای شما تزریق می شود، اما شما نیز با انجام اقداماتی می توانید تهوع خود را به حداقل برسانید از جمله اینکه :

– بلافاصله قبل و بعد از مصرف این داروها از مواد غذایی استفاده نکنید.

– محیط شما عاری از بوهای نا خوشایند و عطر باشد.

– در دمای اتاق و در محیطی آرام و بدون سرو صدای اضافی غذا بخورید، می توانید  به موسیقی آرام و دلخواه گوش فرا دهید.

– از مصرف غذاهای ادویه دار تند، پر روغن و یا سرخ شده بپرهیزید.

– قبل از شیمی درمانی و در حین آن و همچنین پس از آن مایعات بسیار مصرف نمایید، مصرف مایعات کم شیرین و خنک مانند آب و آب سیب مؤثر هستند.

– به طور مرتب دهان خود را شستشو داده و بهداشت دهان را رعایت فرمایید.

– به آهستگی تغییر وضعیت دهید و تا ۲ ساعت بعد از خوردن غذا به پشت نخوابید.

– در زمان داشتن تهوع به طور عمیق و آهسته نفس بکشید.

– دفعات مصرف غذا را افزایش داده و حجم آن را کاهش دهید.

– مایعات و غذاها را به آرامی بخورید.

– در صورت استفراغ شدید به پزشک خود مراجعه نمایید.

۲- برای کاهش التهاب و زخم دهان ناشی از درمان چه اقداماتی مؤثر است؟

اين زخمها مي تواند ناشي از :

I. شيمي درماني

II. اشعه درماني

III. عفونت

باشد. اگر بيمار دچار اين زخمها شد حتما بايد به پزشک معالج يا پرستار مربوطه اطلاع دهد.

-به بهداشت دهان خود توجه داشته باشید و قبل و بعد از خوردن غذا دهان خود را بشوئید.

– از مسواک نرم استفاده کرده و لبهای خود را مرطوب نگاهدارید.

– از محلولهای شوینده صنعتی استفاده نکنید.

– از مصرف غذاهای سخت که ممکن است به دهان شما آسیب برسانند خودداری کنید.

– هر روز دهان خود را در آینه بررسی کرده و مراقب ایجاد زخم در آن باشید.

– درد، سوزش، قرمزی، کاهش تحمل نسبت به حرارت غذا و یا وجود زخم در دهان را  به پزشک یا پرستار خود گزارش دهید.

نکات زير هم براي بهبود و تسکين درد مي تواند موثر باشد:

A.  از مصرف غذاها و مايعاتي که دهانش را تحريک ميکند پرهيز نمايد.(مرکبات؛ سس؛ گوجه فرنگي ؛ غذاهاي ادويه دار و پر نمک؛ سبزيجات و ميوه هاي خام و دانه دار ؛شيريني جات و غذاهاي خشک)

B.  سعي کند غذا هاي نرم که به راحتي جويده مي شود وصرف کند.(فراورده هاي شير ؛ موز؛ پوره سيب زميني؛ هلو ؛ گلابي ؛ عصاره زرد آلو؛ خربزه؛ هندوانه؛ ماست: سوپ جو؛ نخود فرنگي؛ گوشت له شده؛ ژله)

C.  از دهانشويه هاي الکلي استفاده نکند.

D.  روزها هر ۴ ساعت يکبار و شبها هر ۶ ساعت يکبار با آب نمک رقيق يا سرم نمکي دهانشويه کند.

۳- در صورت بروز اسهال حین درمان چه اقداماتی باید انجام دهم؟

– از خوردن غذاهایی که باعث دردهای انقباضی می شوند مانند قهوه، کلم، ادویه  جات و شیرینی جات بپرهیزید.

– مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم فراوان مانند موز و سیب زمینی.

– همچنین در صورت داشتن اسهال از مصرف غذا و مایعاتی که مخاط روده را تحریک  می نماید و یا باعث می گردد تا مدفوع شل گردد مانند غذاهایی با فیبر بالا (میوه و سبزی) ، غذاهای چرب یا ادویه دار، مایعاتی مانند قهوه، چای پررنگ، شیر، غذاهای بی اندازه گرم و یا بی اندازه سرد اجتناب کنید.

– مصرف مایعات فراوان مانند آب، آب سیب، و چای کم رنگ با حرارت متعادل، درصورت داشتن اسهال از مصرف شیر خودداری نمایید.

– سعی کنید آرامش خود را حفظ کرده و اضطراب نداشته باشید.

– رعایت بهداشت در هنگام دستشویی رفتن و همچنین شستن ناحیه مقعدی از جلو به سمت عقب و در صورت نیاز استفاده از پماد اکسید روی.

– در صورت بروز اسهال شدید یا عدم بهبودی با درمان ها و توصیه های گفته شده حتماْ به پزشک خود مراجعه نمایید.

۴- آیا بروز تب حین شیمی درمانی می تواند خطرناک باشد؟

بله.

یکی از عوارض شایع داروهای شیمی درمانی تضعیف سیستم ایمنی بدن شماست که یکی از تظاهرات آن کاهش تعداد گلبولهای سفید خون (نوتروپنی) است.بنابراین در چنین شرایطی شما مستعد عفونتهای گوناگونی می شوید که تظاهر اصلی این عفونتها بروز تب می باشد.در صورتی که این عفونتها به موقع تشخیص داده نشوند می توانند بتدریج بر سیستم ایمنی تضعیف شده شما غلبه کرده و در بدن شما گسترش یابند و خطرات جدی برایتان ایجاد نمایند.

۵- در صورت بروز تب در این شرایط چه اقدامی لازم است انجام دهم؟

هر بیماری که در حال انجام شیمی درمانی دوره ای می باشد لازم است یک تب سنج (ترمومتر) در منزل داشته باشد که به سادگی در هر داروخانه و به قیمت ارزان در دسترس است.درصورت احساس تب باید روزانه چند بار دمای بدن شما توسط ترمومتر گرفته و چک شود.اگردمای بدن شما در دوبار چک کردن به فاصله چند ساعت بالای ۳۸ درجه سانتیگراد بود فوراْ به اورژانس بیمارستان محل درمان خود و در صورت عدم دسترسی به آنجا به نزدیکترین مرکز اورژانس پزشکی مراجعه کنید.

۶- آیا شیمی درمانی در همه افراد باعث ریزش مو می شود؟ چگونه می توان ریزش مو را کاهش داد؟

یکی از شایعترین عارضه بسیاری از این داروها ریزش مو می باشد، اما لازم به  ذکر است که ریزش مو همیشگی نبوده و موهای ریخته شده قبل از اتمام دوره دارویی دوباره شروع به رشد میکنند هرچند که رنگ و خصوصیات آن با وضعیت قبل از درمان مقداری متفاوت است.ضمناْ بسته به نوع داروی شیمی درمانی و خصوصیات فردی بیمار این ریزش مو می تواند کم یا زیاد باشد و یا حتی اتفاق نیفتد.

کارهایی که شما می توانید انجام دهید تا ریزش مو را در خود کاهش دهید شامل موارد زیر است:

– در طی دوران ریزش موها، کمتر موی خود را بشوئید و هر ۴-۲ روز یکبار از شامپوی ملایم استفاده کنید، می توانید از شامپوی بچه نیز استفاده نمایید.

– اگر پوست سر خشک است می توان از لایه نازکی از روغن بچه، پماد ویتامین A+D   و یا روغن معدنی استفاده کرد.

– از شامپو زدن، شانه کردن و برس کشیدن به طور مداوم بپرهیزید.

– از برس مو با دندانه های نرم استفاده کرده و موهای خود را به آرامی شانه کنید.

– از مصرف رنگ مو، مش، اسپری های مو، شوینده ها و یا هر نوع ماده شیمیایی دیگر خودداری ورزید.

– موهای خود را کوتاه نگهداشته و از حمام با آب داغ بپرهیزید.

– از وسایلی مانند کش مو و یا سنجاق سر استفاده ننمائید.

– از بالش و یا روبالش ساتن استفاده نمایید.

– در آب و هوای سرد در خارج از منزل از کلاه استفاده نمایید.

– در گذشته جهت کاهش ریزش موها در هنگام شیمی درمانی از کلاه یخی و یا بستن  تورنیکه استفاده می شد و بررسی های اخیر مؤثر بون این روش را زیر سوأل برده است.

۷- آیا اگر شیمی درمانی باعث بروز تهوع و یا استفراغ در من نشود یعنی مؤثر نبوده است؟

به هیچ وجه.

با توجه به اینکه بروز و شدت تهوع کاملاْ وابسته به خصوصیات فردی بیمار و نوع و دوز داروی شیمی درمانی است در صورتیکه دچار تهوع نشدید آنرا دلیلی بر عدم تأثیر دارو قلمداد نکنید.

۸- آیا بروز خستگی و ضعف می تواند ناشی از شیمی درمانی باشد؟

بله.

وجود احساس خستگی در شما طبیعی بوده و معمولاً ناشی از خود بیماری و عوارض داروهاست و شما با انجام اقدامات زیر می توانید احساس خستگی را در خود کاهش دهید:

A.  در طی شب بیشتر بخوابید و در طی روز نیز استراحت داشته باشید.

B.  در صورت لزوم در انجام کارهای خود از دیگران کمک بگیرید.

C.  از مواد غذایی پرپروتئین و مایعات فراوان استفاده نمایید.

D.  در هنگام دوش گرفتن بر روی صندلی بنشینید و یا در هنگام مسواک زدن در حالت  نشسته باشید تا کمتر احساس خستگی نمایید.

۹- برای غلبه بر بی اشتهایی و جلوگیری از کاهش وزن چه اقداماتی می توانم انجام دهم؟

– غذا را به دفعات بیشتر (شش وعده غذایی) و به مقدار کمتر در طی روز مصرف کنید.

– سعی کنید از غذاهای دلخواه استفاده کرده و غذا را تزئین نمایید.

– ازغذاهای بسیار سرد و یا بسیار گرم استفاده نکنید.

– از مصرف غذاهایی که بوی زیاد دارند بپرهیزید.

– از غذاهایی استفاده کنید که مورد دلخواه شما هستند و تحمل آنها برای شما  راحت تر است.

– رژیم غذایی پرپروتئین (مصرف شیر، پنیر و ماهی، جوجه، تخم مرغ به جای گوشت  قرمز) داشته باشید.

– چنانچه در طی روز بی میلی نسبت به گوشت افزایش دارد، بهتر است گوشت را در برنامه صبحانه قرار دهید.

– به میزان کافی مایعات مصرف کنید، اما در حین غذا خوردن از مصرف مایعات  بپرهیزید.

– از وعده های غذایی کوچک و مکرر استفاده نمایید.

– می توانید غذاهایی را انتخاب کنید که نیاز کمتری به جویدن دارند و به آسانی بلعیده می شوند مانند پوره سیب زمینی و یا تخم مرغ و..

– در محیطی آرام و بدون استرس غذا بخورید و سعی کنید در هنگام خوردن غذا تنها  نبوده و در کنار افراد خانواده خود غذا را میل نمایید.

– تهوع و استفراغ خود را کنترل نمایید و بهداشت دهان را رعایت کنید.

۱۰- برای کنترل و جلوگیری از عفونت حین شیمی درمانی چه کارهایی لازم است؟

يکي از مهمترين مشکلات بيماران تحت شيمي درماني….کنترل و پيشگيري از عفونت است.

روزهاي ۷ تا ۱۴ بعد شيمي درماني گلبول سفيد افت پيدا ميکند بنابراين :

۱)      از تماس با افرادیکه دچار هر نوع عفونت مشخص و یا سرماخوردگی هستند و یا به  تازگی واکسن زده اند بپرهیزید.

۲)      – هم شما و هم افرادی که با شما در ارتباط هستند باید بهداشت خود را رعایت   کرده و به طور مرتب دستهارابشوئید.

۳)      از موقعیت هایی که در آنها ممکن است به پوست و یا بدن شما آسیبی وارد شود  بپرهیزید.

۴)      از نگه داشتن گل و گیاه تازه در اتاق خودداری کنید.

۵)      به منظور پیشگیری از جراحت های کوچک پوستی ناخنهای خود را کوتاه نگهدارید.

۶)      وجود تب، لرز و یا هر نوع علامت مشکوک به عفونت( مانند قرمزی، تورم، درد،  ترشحات غیر طبیعی، تکرر ادرار، سرفه های همراه با خلط فراوان) را به پزشک یا  پرستار خود گزارش دهید.

۷)      به اندازه کافی مایعات مصرف نمایید (۲۵۰۰ سی سی در روز).

۸)      تغذیه ای مناسب داشته باشید.

۹)      در طي اين روزها از تردد در اماکن شلوغ و عمومي مانند اتوبوس…مترو….و غيره اجتناب کنيد.

۱۰)  ماسک بزنيد….و ماسکتان را تميز نگه داريد.

۱۱)  در صورت بروز تب….به سرعت به پزشکتان اطلاع دهيد.

۱۲)  از کساني که به تازگي(طي يک هفته اخير ) واکسينه شده اند دوري کنيد.

۱۳)  ميوه تازه و سر شار از ويتامين  ث مصرف کنيد.

۱۴)  بدون مشورت با پزشکتان از واکسيناسيون خودداري کنيد.

۱۵)  از تماسهاي غير ضروري و رو بوسي با ديگران خودداري کنيد.

۱۶)  بهترين راه پيشگيري از عفونت شستشوي مرتب دستهاست….حوله و صابون مجزا داشته باشيد.

۱۷)  در انتخاب دندانپزشک….آرايشگر….و رستوران دقت کنيد.

۱۸)  از مصرف خودسرانه آنتي بيوتيک خودداري کنيد.

۱۱- آیا رادیوتراپی می تواند باعث تهوع شود؟

بله.

با توجه با ناحیه رادیوتراپی و میزان پرتودهی تهوع می تواند اتفاق بیفتد.البته بروز تهوع در مواردی بیشتر پیش می آید که حجم زیادی از شکم و لگن در فیلد رادیوتراپی قرار می گیرد مثل سرطان های معده٬ تخمدان و..

ضمناْ در رادیوتراپی مغز هم بسته به شرایط فرد این عارضه ممکن است ایجاد شود .قابل توجه آنست که بروز تهوع اصولاْ به خصوصیات فردی شخص درمان شونده نیز مرتبط است.

۱۲- آیا بیماری که در حال انجام رادیوتراپی روزانه است خطری برای دیگران دارد؟

در بیماری که درحال انجام رادیوتراپی خارجی یا داخل حفره ای می باشد خطری نزدیکان و اعضای خانواده وی را تهدید نمی کند.به استثناء مواردی مثل کاشت ماده رادیواکتیو در بدن یا درمان با مواد سیستمیک رادیواکتیو(مثل یُد رادیواکتیو) که در این حالت حتماْ تمهیدات لازم توسط پزشک معالج انجام و توصیه های ایمنی به بیمار و همراهان وی داده خواهد شد.

۱۳- آیا بیماری که در حال انجام شیمی درمانی است خطری برای دیگران دارد؟

خیر.

شخصی که در حال انجام شیمی درمانی می باشد هیچ خطری برای همراهان و نزدیکان خود ندارد٬ برعکس خود بیمار با توجه به عوارض خاص شیمی درمانی که در همین صفحه توضیح داده شده است در معرض ریسک می باشد و باید توصیه های لازم در برخورد روزانه با دیگران را رعایت نماید.